Slim gebruiken spaarlampen

De Belgische woningen worden al lang niet meer verlicht met kaarsen. Toch is het meest gebruikte type lamp - de gloeilamp - heel energieverslindend: 95% van de energie die gloeilampen verbruiken, wordt omgezet in warmte en maar 5% in licht. Volgens een studie van Groen Licht Vlaanderen in 126 woningen neemt verlichting gemiddeld 16% van het elektriciteitsverbruik voor zijn rekening. Slechts 9% van de lampen in woningen zijn spaarlampen.



Een degelijke spaarlamp gaat 6 tot 15 keer langer mee dan een klassieke gloeilamp en verbruikt - tijdens het gebruik - 5 keer minder energie. Hoewel spaarlampen iets duurder zijn en het energieverbruik bij de productie 5 keer hoger ligt dan bij gloeilampen, blijven spaarlampen globaal bekeken dus toch zuiniger.



Spaarlampen bevatten een kleine hoeveelheid kwik in de lichtbuis. Als afval horen ze thuis bij het Klein Gevaarlijk Afval (KGA, zie hieronder). Containerparken zijn verplicht om kapotte spaarlampen gratis terug te nemen omdat er tegenwoordig een recupelbijdrage van € 0,3 wordt gevraagd bij de aankoop van de lamp. Maar dit milieunadeel weegt niet op tegen de energiebesparing die met een spaarlamp kan worden bereikt. Bovendien is er steeds minder kwik in spaarlampen aanwezig (conform de Europese RoHS-wetgeving).

De juiste keuze


De inpasbaarheid en de kwaliteit van spaarlampen is sterk gestegen de laatste tijd. Er zijn tegenwoordig talrijke modellen op de markt. Bij de aankoop is het eerst en vooral belangrijk om te letten op het energielabel op de verpakking. Hierbij staan ook de levensduur, het vermogen (in Watt) en de lichtstroom (in lumen) vermeld.






Wanneer u een gloeilamp vervangt (bevat meestal een D-label), kies dan bij voorkeur voor lampen van klasse A. Zij zijn het meest energie-efficiënt en laten toe om het maximum aan energie te besparen. Beperk het gebruik van halogeenlampen, want die verbruiken veel energie. Denk ook even na over het gewenste vermogen op een bepaalde plaats: u hebt waarschijnlijk meer licht nodig in het bureau dan in het salon. In een kamer met een lichte kleur volstaat misschien een lamp met een kleiner vermogen. De lampen op Topten zijn aangepast aan alle types van kamers en zelfs aan doorgangen. Toch kan het veelvuldig in- en uitschakelen van bepaalde lampen hun levensduur beperken: in dat geval kan men beter lampen van het type “longlife” kopen. Zij kunnen zonder bezwaar vaak in- en uitgeschakeld worden. De spaarlampen op Topten zijn allemaal van dit type.



DE VERSCHILLENDE SOORTEN SPAARLAMPEN


Compacte spaarlampen (peer- of kaarsvormig)
Compacte spaarlampen hebben dezelfde vorm als de traditionele gloeilampen. Omwille van het extra omhulsel in de vorm van een peer of kaars, presteren ze ongeveer 20% minder dan hun ‘naakte’ soortgenoten. Zij passen bij open verlichtingsapparaten, waarbij uw oog meteen op de lichtbron valt. Spaarlampen zijn niet noodzakelijk groter en langer dan de vergelijkbare gloeilampen. De eerste spaarlampen waren inderdaad groot en lelijk. Tegenwoordig bestaan er ultracompacte spaarlampen die even groot of zelfs kleiner zijn dan de vergelijkbare gloeilampen. De kleinste maat met de E14-schroeffitting kan in kleinere decoratieve verlichting of lusters als alternatief fungeren. De grote lampen met de E27-schroeffitting passen in de grotere verlichtingsapparaten.



Dimbare lampen
Klassieke spaarlampen zijn niet geschikt om te dimmen. Als de spanning te laag wordt, zal de lamp knipperen (pendelen). Tegenwoordig zijn er speciale dimbare spaarlampen met elektronische voorschakelaar. Zij kunnen gedimd worden met een speciale dimmer, al bestaan er tegenwoordig al modellen die gedimd kunnen worden met een gewone dimmer voor gloeilampen en halogeenlampen. Ondertussen zijn er ook spaarlampen in de handel met twee lichtstanden; men drukt gewoon meerdere keren op de schakelaar (Dulux EL VARIO van Osram).



Spaarlampen van het type spots
Er is een groeiend aanbod aan spaarlampen van het type spot. Behalve spots met de traditionele E27-fitting, zijn er ook spaarlampen die de halogeenspots met GU10-fitting kunnen vervangen. De compacte spaarlampen van het type spot kunnen in het plafond worden ingebouwd in plaats van halogeenspots. Men moet er wel rekening mee houden dat deze energiezuinige spots meestal een grotere lichtbundel hebben dan de spots met een gloeilamp of halogeenlamp.



Standaard spaarlampen
De standaard spaarlampen zijn de goedkoopste modellen. Deze spaarlampen worden gekenmerkt door hun kleine buisvorm en zijn - omwille van hun hogere efficiëntie - aan te raden in alle gesloten armaturen. De spaarlampen van het type "longlife" hebben een langere levensduur en kunnen vaker geschakeld worden, bijvoorbeeld in de gang (meer dan 5 keer per dag). Het aantal aan- en uitschakelingen staat in de productlijsten. De dunnere E14-fitting wordt voornamelijk gebruikt in kleinere verlichtingstoestellen of lusters. De E27 fitting is groter en wordt in de meeste verlichtingsbronnen gebruikt.



Andere spaarlampen (specials)
Er bestaan heel wat nieuwe types spaarlampen die in geen van bovenstaande categorieën passen. Zo zijn er onder andere cirkelvormige spaarlampen, spaarlampen met een automatische lichtsensor en spaarlampen op 12 volt. Dit laatste type kan rechtstreeks op zonnepanelen worden aangesloten.

Tips voor het gebruik


Gebruik
  • Let erop dat u altijd het licht uitdoet als u de kamer verlaat. Er bestaan bewegingsdetectoren die het licht automatisch aanschakelen voor gebruik in de gang of de trappenhal.
  • Maak zoveel mogelijk gebruik van daglicht: zit zo dicht mogelijk bij het raam om te lezen of te werken en doe het licht uit zolang natuurlijk licht volstaat. Verkies lichte kleurtinten op de muren en het plafond om een helderder licht te krijgen.
Onderhoud
Verlichtingsbronnen regelmatig afstoffen kan hun rendement tot 40% verbeteren. Raak de lampen niet met uw vingers aan: vette vingerafdrukken verkorten de levensduur van de lamp.



Kapotte lampen
Kapotte spaarlampen horen bij het Klein Gevaarlijk Afval. Sinds augustus 2005 zijn alle verkooppunten verplicht gebruikte spaarlampen gratis terug te nemen. De recyclagetaks (recupelbijdrage) op spaarlampen laat toe dat gebruikte spaarlampen op het einde van hun levensduur worden gerecycleerd. Kapotte spaarlampen kunnen via het containerpark worden ingeleverd of bij de verkoper indien u een nieuwe spaarlamp koopt. Deze terugnameplicht is van toepassing op alle spaarlampen en TL-lampen (neonlampen). Gloeilampen en halogeenlampen bevatten geen giftige stoffen en zijn vrijgesteld van de recyclagetaks. Deze lampen mogen bij het restafval.

Infoplus


Groen Licht Vlaanderen is een consortium van bedrijven uit de verlichtingssector
Leefmilieu Brussel: Algemene informatie over energie en over premies voor energiezuinige huishoudtoestellen, toegekend in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Energieportaal voor het Vlaamse Gewest (met informatie over premies)
Netwerk voor Bewust Verbruiken (mens- en milieubewust consumeren in Vlaanderen)

Featured Products